Gemeentelijke monumentenlijst

Het Thoolse erfgoed, wat we van onze voorouders hebben geërfd, is van belang voor de identiteit van de gemeente en vooral van haar inwoners. De wens om een deel van dit erfgoed dat 'het verhaal van Tholen' vertelt te behouden voor de toekomst, is in de Erfgoedvisie vastgelegd. Het aanwijzen van gemeentelijke monumenten betekent dat cultuurhistorisch waardevolle panden, objecten en structuren een beschermde status krijgen waarmee dit behoud voor de toekomst beter kan worden gegarandeerd.

Eerste concept monumentenlijst

Op de eerste conceptlijst staan naast gemeentelijke monumenten ook een aantal gebieden die mogelijk als gemeentelijk beschermd stads- of dorpsgezicht kunnen worden aangewezen. Deze gebieden krijgen daarmee als geheel een beschermde status, in plaats van een monumentale status voor elk pand voor zich.

Eerste concept monumenten Sint Philipsland
Adres Typologie Bijzonderheden
Achterstraat 31 Kerk Zaalkerk uit 1871 met dakruiter
Deensestraat 1 Vrijstaand Geschenkwoning Oostenrijk
Eendrachtstraat 2 Verzorgingstehuis Typerende jaren 70 bouw kunstwerk bij ingangspartij. Bouwjaar 1972
Henriëttedijk 5 Boerderij Henriette Hoeve. Bouwjaar ca. 1780. Gepleisterd woonhuis in dwarsrichting
Kerkring 1 Voormalig raadhuis Traditionalistische wederopbouwstijl, gebouwd 1962, architect A.J. Argelo
Kerkring 3 Vrijstaand Pastorie. Bouwjaar 1873
Lageweg 8 Boerderij Bijzonder rijk gedecoreerde boerderij, Jugendstil/Art deco stijl. Bouwjaar 1890. Exclusief schuur
Noorddijk 2 Boerderij Boerderij Broedershof. Bouwjaar ca. 1923. Ensemble met schuur
Noordweg 51 Eendenkooi Zeldzaam opgericht in 1882. Landschappelijke structuur
Oostdijk 43 Vrijstaand Villa, jaren twintigbouw. Traditionalistisch. Bouwjaar 1933
Oostdijk 6 Weegbrug Industrieel erfgoed. Bouwjaar ca. 1936
Oostdijk 53 Vrijstaand Villa, jaren twintigbouw. Traditionalistisch. Bouwjaar 1933
Prins Hendrikstraat 1 Watertoren Expressionistische stijl, beton. Architect H. Sangster. Bouwjaar 1925
Stationstraat 1 Vrijstaand Villa in typerende vroeg twintigste eeuwse traditionalistische stijl met bijzondere betonnen elementen. Bouwjaar 1903
Voorstraat 13 Tussenwoning Bijzondere elementen gevel. Chaletstijl. Bouwjaar ca. 1895
Voorstraat 54 Hoekwoning Bouwjaar ca. 1670
Noorddijk 1 Brug Trambrug. Bouwjaar ca. 1900
Eerste concept monumenten Anna Jacobapolder
Adres Typologie Bijzonderheden
Langeweg 23d School Voormalig schoolgebouw. Bouwjaar 1861. Cultuurhistorisch en elementen metselwerk
Langeweg 23e School Voormalig schoolgebouw. Bouwjaar 1861. Cultuurhistorisch en elementen metselwerk
Langeweg 23f School Voormalig schoolgebouw. Bouwjaar 1861. Cultuurhistorisch en elementen metselwerk
Langeweg 40 Kerk Voormalige gereformeerde kerk. Bouwjaar 1895
Langeweg 51 Kerk Wederopbouwkerk. Bouwjaar 1959
Langeweg 53 Boerderij Hof Rumoirt. Op de plaats van eerste boerderij na bedijking 1848. Bouwjaar 1884, inclusief schuur
Langeweg 23b (voor) Gedenksteeen uitwateringssluis Gedenksteen uit 1847, verplaatst
Rijksweg (ongenummerd) Haven Voormalige Veer- en Landbouwhaven, tevens duitse bunkers op pier
Eerste concept monumenten Oud-Vossemeer
Adres Typologie Bijzonderheden
Boshoeveweg 1 Vrijstaand Villa, huize Kweeklust, bijzonder bouwvolume, Jugendstil detaillering, Bouwjaar 1930
Dorpsweg 15 Half vrijstaand Voormalige Rooms katholieke onderwijzerswoning, Bouwjaar 1908
Dorpsweg 17 Half vrijstaand Voormalige Rooms katholieke basisschool. Boogfries, enkele ornamenten. Bouwjaar 1908. Cultuurhistorische waarde als verwijzing naar verzuiling
Hofstraat 11 Half vrijstaand Woonhuis met expressionistische detaillering. Bouwjaar 1933
Hofstraat 1 (voor) Stoeppaal Stoeppaal ter herinnering aan watersnood 1906
Hofstraat 27 Half vrijstaand Voormalige Gereformeerde kerk. Bijzondere geveldetaillering. Bouwjaar ca. 1880
Molendijk 3 Boerderij Voormalige boerderij Molenzicht. Bouwjaar 1845
Molenstraat 36 Half vrijstaand Eclectisch pand, omlijst deur met kuif. Bouwjaar 1909
Molenstraat 44 Tussenwoning Eclectisch pand, met rijke gevel decoratie. Bouwjaar 1910
Nieuwlandsedijk 3 Boerderij Boerderij, Hoeve Dijkzicht. Ca. 1785 (schuur en woonhuis)
Raadhuisstraat 7 Raadhuis Eclectische stijl, voormalig raadshuis, pastorie. Gebouwd in 1896
Raadhuisstraat 26 Tussenwoning Eclectische stijl. Bouwjaar 1780
Ring 23 Vrijstaand Arbeiderswoning. Van 1836 tot 1848 afgescheiden kerkdiensten. Gebouwd in 1853
Ring 33 Tussenwoning Voormalig woon-/winkelpand dat nu gescheiden is. Bouwjaar ca. 1865
Ring 33a Tussenwoning Voormalig woon-/winkelpand dat nu gescheiden is. Bouwjaar ca. 1865
Ring 39 Half vrijstaand Voormalig hotel, bijzondere detaillering gevel. Gebouwd in 1899
Voorstraat 10 Half vrijstaand Symmetrische opzet met vijf traveeën, bijzondere omlijsting deur. Gebouwd in 1810
Voorstraat 13 Half vrijstaand Bouwjaar 1730
Vrijberghsedijk 2 Vrijstaand Boerderij/woonhuis met verschillende originele bijgebouwen, recentelijk is de schuur 1870 uitgebrand. Eclectische stijl, gebouwd in 1923
Zeedijk 1 Gemaal Gemaal De Drie Groote polders, industrieel erfgoed, Duiker met gedenksteen 1736. Bouwjaar gemaal 1900. Inclusief machinistenhuis
Broeksedijk 2 Vrijstaand Voormalig rechthuis van Vrijberghe
Eerste concept monumenten Sint-Annaland
Adres Typologie Bijzonderheden
Annavosdijk 2 Boerderij Kern uit 1750
Annavosdijk 6 Boerderij Boerderij Welgelegen, kern uit 1705
Bierenstraat 13 Vrijstaand Villa in traditionalistische stijl, bouwjaar 1925
Bierenstraat 22 Vrijstaand Voormalig weeshuis, Neoklassieke stijl. Bouwjaar 1897
Bierenstraat 32 Vrijstaand Expressionistische details. Bouwjaar ca. 1930
Bierenstraat 6 Vrijsteaand Voormalig raadhuis naar ontwerp van Rothuizen. Bouwjaar 1940
Havenplein 13 Tussenwoning Bijzondere topgevel met terracotta elementen. Bouwjaar ca. 1910
Molendijk 6 Tussenwoning Voormalig raadhuis
Ring 1 Kerk Neoromaanse stijl, bouwjaar 1899
Tolweg 2 Boerderij Boerderij inclusief schuren, bouwjaar 1882
Ring 6a Tussenwoning Arbeiderswoning, originele gevelindeling. Bouwjaar 1895
Voorstraat 29 Tussenwoning Eclectisch pand, rijke decoratie. Bouwjaar 1895
Voorstraat 37 Tussenwoning Neorenaissance stijl, bouwjaar 1901
Voorstraat 44 Tussenwoning Neorenaissance stijl, bouwjaar 1890, voormalige pastorie
Voorstraat 46 Tussenwoning Rijk gedecoreerd bovendeel gevel. Bouwjaar ca. 1900
Voorstraat 49 Tussenwoning Rijk gedecoreerde gevel met bijzondere topgevel en metselwerk. Bouwjaar 1930
Voorstraat 40 Tussenwoning Voor Tholen zeer kenmerkende gerotste gevel van voormalig café
Oude Zeedijk 12 Boerderij Kenmerkende boerderij. Bouwjaar 1740
Ring 54 Boerderij Dorpsboerderij aan de ring
Nieuwstraat 2 Boerderij Dorpsboerderij met gepotdekselde schuur
Eerste concept monumenten Stavenisse
Adres Typologie Bijzonderheden
Bos 16 Hoekwoning Bijzondere geveldetaillering. Bouwjaar 1896
Buurtweg 239 Boerderij Hofstee Den Roosentuyll. Bouwjaar ca. 1655
Julianastraat 35 Hoekwoning Bijzonder ensemble van arbeiderswoningen. Bouwjaar ca. 1800
Julianastraat 37 Tussenwoning Bijzonder ensemble van arbeiderswoningen. Bouwjaar ca. 1700
Julianastraat 39 Hoekwoning Bijzonder ensemble van arbeiderswoningen. Bouwjaar ca. 1700
Koning Haakonstraat 4, 6, 7, 8 of Pr. Beatrixstraat 1 Vrijstaand Ten minste 1 Noorse geschenkwoning
Poststraat 6 Hoekwoning Expressieve bouwelementen. Bouwjaar 1930
Poststraat 40 Twee onder een kap Rijk gedecoreerd, verschillende Neo stijlen. Bouwjaar 1926
Stavenisseweg 6 Boerderij Boerderij/villa. Vredenburg Jugenstil kenmerken. Bouwjaar 1930
Stoofweg 22 Nutsgebouw Trafohuisje van type hoogtoren, expressief zakelijke stijl. Boouwjaar 1929
Voorstraat 3 Tussenwoning Bijzondere samenhang met Wilhelminastraat 2. Voorhuis in combinatie met koetshuis, typerend voor voorstraattype. Bouwjaar 1896
Voorstraat 9 Tussenwoning Neorenaissance stijl, voormalig raadhuis/hotel. Bouwjaar 1896
Voorstraat 10/12 Hoekwoning Eclectische vormgeving met opvallend fries. Bouwjaar 1913
Voorstraat 26 Tussenwoning Sobere neoklassieke vormgeving. Bouwjaar 1800
Wilhelminastraat 2 Koetshuis Bijzonder samenhang met Voorstraat 3. Voorhuis in combinatie met koetshuis, typerend voor voorstraattype. Bouwjaar 1650
Westnol Bunker Enkele resten van Duitse bunkers
Eerste concept monumenten Sint-Maartensdijk
Adres Typologie Bijzonderheden
Ds. de Bresstraat 6 Tussenwoning Bijzondere geveldetaillering. Bouwjaar 1908
Keizerweg 1 Boerderij Boerderij in eclectische stijl. Bouwjaar 1928
Markt 30 Tussenwoning Wederopbouw architectuur. Bouwjaar 1954
Markt 45 Tussenwoning Bijzondfere geveldetaillering. Bouwjaar 1895
Noordpoort 2 Hoekpand Postkantoor in chaletstijl. Bouwjaar 1910
Westvest 2 Kerk Rehobothkerk, kleine zaalkerk in traditionalistische stijl, karakteristiek staat representatief voor protestantse leefcultuur
Nieuw Kempenshofstedeweg 2 Boerderij Boerderij, schuur met bijzondere detaillering in het metselwerk. Gebouwd in 1928
Tweede dijk 5 Boerderij Boerderij uit 1832 (schuur)
Eerste concept monumenten Scherpenisse
Adres Typologie Bijzonderheden
Hoge Markt 4 Hoekpand Bijzondere cementrustica. Bouwjaar ca. 1900
Hoge Markt 12 Tussenwoning Asymmetrische kap. Bouwjaar ca. 1650 of 1733
Hoge Markt 20 Hoekpand Bouwjaar ca. 1760
Hoge Markt 22 Tussenwoning Bouwjaar 1730
Hoge Markt 27 Tussenwoning Bouwjaar ca. 1710
Hoge Markt 29 Tussenwoning Bouwjaar ca. 1710. Gevelindeling vermoedelijk nog oorspronkelijk
Hoge Markt 31 Tussenwoning Bouwjaar ca. 1710. Gecementeerde gevel
Kerkstraat 26 Tussenwoning Gecementeerde voorgevel, bijzonder deuromlijsting. Bouwjaar ca. 1627
Eerste concept monumenten Poortvliet
Adres Typologie Bijzonderheden
Deestraat 91 Boerderij Bouwjaar ca. 1750
Langestraat 3 Hoekpand Bijzondere neo 18e eeuwse ornamenten, met kroonlijst. Bouwjaar 1912
Langestraat 5 Tussenwoning Bijzondere neo 18e eeuwse ornamenten, met kroonlijst. Bouwjaar 1912
Langestraat 11 Tussenwoning Bouwjaar 1788
Langestraat 16 Voormalig raadhuis Neorenaissance, met wederopbouwelementen. Kern 1690. Voormalig woonhuis van de ambachtsheer
Langestraat 25 Tussenwoning Chaletstijl. Bouwjaar 1927
Markt 23 Vrijstaand Karakteristiek pand met verschillende neo stijlen details. Gebouwd in 1907. Voormalige pastorie
Markt 5 Tussenwoning Bijzondere eclectische vormgeving gevel. Gebouwd in 1902
Markt 7 Tussenwoning Bijzondere eclectische vormgeving. Gebouwd in 1902
Markt 9 Tussenwoning 20e eeuwse gevel, waarschijnlijk oudere kern uit 1700
Markt 19 Hoekpand Café, oude herberg, gerotste of gecementeerde gevel
Molenstraat 13 en 15 Twee onder een kap Uitzonderlijke expressionistische vormgeving. Bouwjaar 1935
Molenstraat 17 Vrijstaand Uitzonderlijke expressionistische vormgeving. Bouwjaar 1935
Noordstraat 18, 20, 22, 24. 26 Ensemble Arbeiderswoningen met Jugendstil detaillering. Bouwjaar ca. 1912
Noordstraat 25 Hoekwoning Rijk versierd eclectisch pand uit 1907
Noordstraat 5 Hoekwoning Rijk gedecoreerde voorgevel. Bouwjaar ca. 1910
Stoofstraat 18 Hoekwoning Rijk gedecoreerde voorgevel met terracotta elementen. Bouwjaar 1933
Stoofstraat 20 Tussenwoning Rijk gedecoreerde voorgevel met terracotta elementen. Bouwjaar 1933
Zanddreef 2 Molen Molenromp. Gebouwd in 1851
Zuidplantsoen 5 Vrijstaand Vrijstaande woning met diagonaal geplaatste schuur. Bouwjaar begin 19e eeuw, Quo Vadis, vanaf begin 20e eeuw burgemeesterswoning
Zuidplantsoen 11 Hoewoning Expressionistische stijl. Gebouwd in 1935
Zuidplantsoen 13 Hoekwoning Expressionistische stijl. Gebouwd in 1935
Schelphoekseweg 2 Vrijstaand Polderhuis van de dijkbaas
Eerste concept monumenten Tholen
Adres Typologie Bijzonderheden
Bartelmeetweg 2 Vrijstaand Voornmalige knechtswoning
Bartelmeetweg 6 Boerderij Hoeven Candia. Bouwjaar ca. 1880. Exclusief woonhuis
Botermarkt 9 Hoekpand Bouwjaar ca. 1830. Voormalig burgemeesterswoning
Brugstraat 23 Tussenwoning Bouwjaar ca. 1685
Eendrachtsweg 1 Semi-vrijstaand Voormalig wachthuisje tram, bouwjaar ca. 1928
Contr'Escarpe 1 en 3 Industrieel Voormalige zoutkeet. Gebouwd in 1765. Scheepswerf vernieuwd
Doelweg 7 Kerk Modernistische zaalkerk op plek van oorspronkelijke kerk uit 1889. Gebouwd in 1964 naar ontwerp van G. Steen en G. Tuinhof. In 2000 ingrijpend gerestaureerd
Gemaalweg 26 Gemaal Voormalig stoomgemaal. Gebouwd in 1906
Grindweg 23 Tussenpand Gebouwd in 1911, industrieel erfgoed. Eclectische versiering
Grindweg 25 Hoekpand Gebouwd in 1911, industrieel erfgoed. Eclectische versiering
Slikkenburg ong. Oesterputten Oesterputten
Hoogstraat 32 Tussenwoning Bijzondere kroonlijst en winkelpartij met hardsteen
Hoogstraat 44 Tussenwoning Bouwjaar 1640
Kaaij, hoek Visstraat ong. Visperk Visperk, cultuur historische verwijzing naar vishandel, geen patina, paaltjes uit 1982
Kaaij 2 Voormalig bankgebouw Gebouwd in 1917/1918. Combinatie verschillende neo stijlen. Bovendeel gevel, ouder pand rond 1858 verbouwd
Kaaij 3 Pakhuis Voormalig pakhuis met kern uit 1780. Eind 19e eeuwse neorenaissancegevel
Markt Muziekkiosk Muziektent. Ca. 1920
Molenvlietsestraat 46 Half vrijstaand Bijzonder vormgegeven pand in jaren twintig stijl. Bouwjaar 1922
Oudelandsepoort 10 Half vrijstaand Bijzondere detaillering in het metselwerk, invloeden Amsterdamse school. Bouwjaar 1933.
Oudelandsestraat 14 Tussenpand Omlijste deur, gecementeerde gevel, bouwjaar 1750. Voorheen nog een verdieping erop
Oudelandsestraat 28 Hoekpand Vermoedelijk 19e/20e eeuwse gevel. Kern wellicht uit 1710
Paulinastraat 5 Half vrijstaand (1768) Koetshuis
Stoofstraat 4 Tussenwoning Bouwjaar 1660
Stoofstraat 19 Tussenwoning 1855, Neorenaissance gevel
Wal 31 Hoekpand Expressieve bouwelementen. Bouwjaar 1935
Visstraat 5 Hoekpand Voormalig postkantoor. Neo-renaissance stijl. Gebouwd in 1895
Visstraat 7 Telefooncentrale Telefooncentrale, wederopbouwelementen. Gebouwd in 1960
Zwarteweg 1 Boerderij Bouwjaar ca. 1850, vermoedelijk oudere onderdelen aanwezig
Zeedijk ong. Strijenham Haven Getijdehaven Strijenham
Eerste concept beschermde dorpsgezichten
Kern Adres
Sint-Annaland Voorstraat en kerkring
Stavenisse Voorstraat
Scherpenisse Hoge Markt en Kerkstraat

Er zijn een aantal stappen voordat een object of pand een monument wordt. Dit is de aanwijsprocedure De procedure begint met een voorgenomen aanwijzing en voorbescherming. Bij deze stap kunt u uw mening geven via een zienswijze. De volgende stap is het aanwijzingsbesluit. In deze stap kunt u uw mening geven door bezwaar aan te tekenen. Na het bezwaar volgt opnieuw een besluit. In deze stap kunt u in beroep gaan en vervolgens nog in hoger beroep. Hieronder worden de stappen verder uitgelegd.

Voorgenomen aanwijzing en zienswijze

De gemeenteraad besluit hoeveel monumenten worden aangewezen. Het college bepaalt vervolgens welke panden en objecten dit worden. Dit is de voogenomen aanwijzing. Over deze voorgenomen aanwijzing wordt u als eigenaar geïnformeerd, dit zal in 2023 zijn. U kunt dan een schriftelijke of mondelinge zienswijze indienen. Hierin kunt u uw mening aangeven, maar ook opmerkingen maken over de beschrijvingen als u hier bijvoorbeeld fouten in tegenkomt. U heeft 6 weken de tijd om een zienswijze in te dienen vanaf het moment dat u bent geïnformeerd over de voorgenomen aanwijzing.

Voorbescherming

Vanaf het moment dat u bent geïnformeerd over de voorgenomen aanwijzing geldt een voorbescherming. De panden en objecten worden dan beschermd alsof het al gemeentelijke monumenten zijn. Dit betekent dat bij aanpassingen gelet moet worden op de monumentale waarde. Voor sommige aanpassingen die voor de voorgenomen aanwijzing vergunningsvrij waren, is vanaf dat moment een vergunning nodig. De voorbescherming is bedoeld om duidelijkheid te geven over de regels die gelden tussen de voorgenomen aanwijzing en de daadwerkelijke aanwijzing als monument. Verder is het bedoeld om onomkeerbare schade aan de monumentale waarden te voorkomen.

Aanwijzingsbesluit

Het college vergelijkt de belangen uit de zienswijzen met het algemeen belang van het aanwijzen van monumenten. Is het belang van de eigenaar groter dan het algemeen belang, dan ziet de gemeente alsnog af van de aanwijzing. Weegt het algemeen belang zwaarder dan het belang van de eigenaar dan neemt het college een aanwijzingsbesluit. Van dit besluit wordt u opnieuw geïnformeerd. Met het aanwijzingsbesluit vervalt de voorbescherming. Voor de panden en objecten die niet zijn aangewezen, gelden dan weer de regels van voor de voorbescherming. Voor de aangewezen monumenten geldt nu de bescherming van monumenten. In de praktijk zijn dit dezlefde regels als bij de voorbescherming.

Bezwaar

Bent u het niet eens met het aanwijzingsbesluit? Dan kunt u bij het college reageren op dit aanwijzingsbesluit. Dit noemen we bezwaar aantekenen. Hiervoor heeft u 6 weken de tijd. Hierbij wordt u in de gelegenheid gesteld om uw bezwaar mondeling toe te lichten. Op basis van advies van de bezwarencommissie neemt de gemeente vervolgens een besluit om de aanwijzing wel of niet te stoppen.

Beroep en hoger beroep

Bent u het niet eens met dit besluit over het bezwaarschrift dan kunt u in beroep gaan bij de bestuursrechter. De bestuursrechter beoordeelt of het begrijpelijk is dat de gemeente de aanwijzing als monument heeft doorgezet of dat ze de aanwijsprocedure had moeten stopzetten. Bent u het niet eens met dit besluit, dan kunt u nog in hoger beroep gaan bij de Raad van State. Hier wordt het oordeel van de bestuursrechter beoordeeld.

Wat is het verschil met rijksmonumenten?

Gemeente Tholen heeft 152 rijksmonumenten en 2 stads- of dorpsgezichten. Benieuwd welke dit zijn? Via de site cultureelerfgoed.nl raadpleegt u hiervoor het rijksmonumentenregister. Deze monumenten en gezichten zijn door het rijk aangewezen, omdat ze van nationaal belang zijn vanwege grote cultuurhistorische waarde. Gemeentelijke monumenten en stads- of dorpsgezichten hebben eenzelfde waade, maar dan van regionaal of lokaal belang. Het aanwijzen van gemeentelijke monumenten en beschermde stads- of dorpsgezichten is dus een aanvulling op de rijksmonumenten.

Mijn eigendom staat op de eerste conceptlijst, wat nu?

Het feit dat uw eigendom op de eerste conceptlijst staat, betekent op dit moment nog niet dat het pand of object een monumentale status heeft of krijgt. Hetzelfde geldt voor de mogelijke beschermde stads- of dorpsgezichten. De eerste conceptlijst vormt een eerste inventarissatie van mogelijke monumenten en stads- of dorpsgezichten. Verder inventarisatie levert mogelijk zelfs nog nieuwe zaken op die nog niet op deze lijst staan. Of zaken worden van de lijst gehaald, omdat de cultuurhistorische waarde minder blijkt te zijn dan op het eerste oog was gedacht. Aan de hand van een aantal voorwaarden worden de mogelijke monumenten beoordeeld op hun cultuurhistorische waarde . Op basis hiervan worden uiteindelijk ongeveer 75 tot 100 monumenten aangewezen.

Ondersteuning

Verder wordt er nagedacht over de wijze waarop de gemeente de gemeentelijke monumenteigenaren wil gaan ondersteunen bij het in stand houden van hun monument. Dit kan een subsidie zijn of een andere vorm. Daarnaast bestaan er al landelijke financieringsregelingen, zowel voor rijksmonumenteigenaren als gemeentelijk monumenteigenaren.

Ik heb ideeën over mogelijke monumenten, kan ik meedenken?

Via de erfgoedwenskaarten, verstuurd bij het opstellen van de erfgoedvisie, is al veel waardevolle informatie binnengekomen die ook relevant is voor de monumentenlijst. Daarnaast zijn we benieuwd naar uw kennis of verhalen over de panden en objecten op de conceptlijst. Heeft u informatie over panden of objecten die op de conceptlijst staan? Dan kunt u dit via het contactformulier onderaan deze pagina  doorgeven.

Wat is het vervolg proces?

Samen met Erfgoed Zeeland zijn de potentiële monumenten geïnventariseerd. Daarnaast zijn verschillende erfgoedorganisaties in de gemeente actief. De inbreng van hen en van inwoners worden meegenomen in de beoordeling van de panden en objecten Dit gebeurt aan de hand van vijf criteria/waarden. Elk pand of object krijgt een punt voor de afzonderlijke criteria. Deze vijf punten geven een totaalscore. De beoordeling van alle panden en objecten gebeurt in september en oktober. Dit levert een lijst op met het pand of object dat het hoogst scoort bovenaan en het laagst scorende pand of object onderaan.

Rol gemeenteraad

De gemeenteraad bepaalt hoeveel monumenten worden aangewezen. Dit betekent dat hoe hoger in de lijst een pand of object staat, hoe groter de kans is dat het als monument wordt aangewezen. Omdat er een ondersteuning voor eigenaren komt, is het aantal monumenten dat wordt aangewezen onder andere afhankelijk van hoeveel budget de gemeenteraad beschikbaar stelt voor de tegemoetkoming. Het aanwijzen van de gemeentelijke monumenten zal naar verwachting begin 2023 zijn.

Zienswijze

Als we de intentie hebben uw eigendom als gemeentelijk monument aan te wijzen, wordt u hierover vooraf geïnformeerd. Mocht u het niet eens zijn met deze beslissing, dan kunt u uw mening aan ons kenbaar maken. Deze zienswijze wordt dan meegenomen in de afzonderlijke beslissing om een monument wel of niet aan te wijzen.

Hoe worden de panden en objecten op de conceptlijst beoordeeld?

Voor de beoordeling hanteren we 5 criteria/waarden:

  1. cultuurhistorische waarde: het verhaal van een object of pand;
  2. architectuurhistorische waarde: de stijl waarin een pand is gebouwd en karakteristieke elementen van panden;
  3. ensemble waarde: de samenhang van het object of pand met zijn omgeving;
  4. gaafheid: hoe goed bewaard en hoe herkenbaar een object of pand is;
  5. zeldzaamheid: hoe zeldzaam een object of pand is.

Voor elke waarde krijgen de panden en objecten een punt. Al deze punten bij elkaar geven een totaalscore. Met deze totaalscore wordt een ranglijst gemaakt. De panden en objecten die hoog scoren maken grotere kans om als monument te worden aangewezen dan de panden en objecten die lager scoren.

Wordt bij de beoordeling van de panden ook naar de binnenkant en de tuin gekeken?

Bij de beoordeling van panden wordt alleen naar de buitenkant gekeken. Zonder toestemming mogen we een pand niet betreden. Een inspectie van de binnenkant kan dus alleen als de eigenaar hier toestemming voor geeft en specifiek om vraagt of bij enkele openbare gebouwen. Als u het interieur van uw pand mee wilt laten nemen in de beoordeling kunt u dit aangeven via het contactformulier onderaan deze pagina. Houdt er wel rekening mee dat in de beschrijving van het pand dan ook het interieur wordt beschreven. Deze beschrijvingen worden openbaar. Een tuin of erf wordt over het algemeen ook niet meegenomen. In een enkel geval kan dit wel het geval zijn. Dan wordt dit in de beschrijving opgenomen.

Wanneer wordt de waardering van de objecten en panden bekend gemaakt?

De panden en objecten zullen in september/oktober worden beoordeeld. Zodra alle panden en objecten zijn beoordeeld, maken we de resultaten bekend.

Welk deel van het pand of object wordt monument en in welke staat?

Over het algemeen wordt een pand of object in zijn geheel een monument. In sommige gevallen kan het zijn dat de monumentale waarden alleen betrekking hebben op een deel van een pand of object. In die gevallen kan besloten worden om alleen dat deel als monument aan te wijzen. Hetzelfde geldt voor rijksmonumenten. Een voorbeeld hiervan is het Smidsklokje in Oud-Vossemeer, een object in de gevel van het pand Raadhuisstraat 15. De panden en objecten die als monument worden aangewezen hoeven niet teruggebracht te worden in de oorspronkelijke staat. De bescherming geldt voor de staat van het pand of object vanaf het moment van aanwijzen. Liggen er bijvoorbeeld al zonnepanelen op het dank, dan mogen deze blijven liggen. Een eigenaar kan wel zelf beslissen om een pand terug te brengen naar de oorspronkelijke staat.

Wat is het verschil tussen een beschermd stads- of dorpsgezicht en een monumentenstatus?

Een beschermd stads- of dorpsgezicht is een gebied dat als geheel van cultuurhistorische waarde is. Wanneer meerdere panden of hele straten van waarde zijn om te beschermen, kunnen deze als geheel worden aangewezen als beschermd stads- of dorpsgezicht. De bescherming geldt dan voor de samenhang tussen de panden en met de omgeving. De bescherming geldt dus niet direct voor de afzonderlijke panden.

De afzonderlijke panden in een beschermd stads- of dorpsgezicht hebben niet standaard een monumentenstatus. Een monument is een pand of object dat vanwege cultuurhistorische, architectuurhistorische of wetenschappelijke waarde een beschermde status heeft. Hierbij geldt de bescherming ook voor bijvoorbeeld authentieke bouwmaterialen. Dit geldt niet voor niet-monumentale panden in een beschermd stads- of dorpsgezicht.

De beschrijvingen van de monumenten worden openbaar, wordt hierbij rekening gehouden met privacy?

In de beschrijvingen wordt alleen het monument beschreven en de redenen waarom een pand of object een monument is. Dit gaat dus alleen over het monument zelf en zal nooit privacygevoelige informatie bevatten.

Wat zijn de beperkingen bij bouwactiviteiten?

Om de gemeentelijke monumenten te beschermen is het van belang dat ze bruikbaar en functioneel blijven. Bij bouwactiviteiten wordt daarom altijd met een open en meedenkende houding gekeken naar de plannen. Daarbij zal ook gekeken worden naar de monumentale waarden. Met de eigenaar wordt gezocht naar een goede balans. De mogelijke bouwactiviteiten verschillen per monument. Daarom is het van belang om op tijd met de gemeente in gesprek te gaan over uw plannen en wat mogelijk is voor uw monument. Dit voorkomt dat u later voor verrassingen komt te staan.

Ik wil graag verduurzamen, wat is nog mogelijk voor monumenten?

Bij verduurzamingsplannen wordt altijd gekeken naar de verschillende belangen. Het belang van duurzaamheid en dat van de monumentale waarden. In de huidige tijd kan het zijn dat het duurzaamheidsbelang zwaarder weegt. Er wordt altijd gekeken naar een goede balans tussen beide.Welke duurzaamheidsmatregelen mogelijk zijn, verschilt per monument. Daarom is het van belang om op tijd met de gemeente in gesprek te gaan over uw plannen en wat mogelijk is voor uw monument. Dit voorkomt dat u later voor verrassingen komt te staan. Meer informatie over het verduurzamen van monumenten kunt u vinden via het Duurzaam Bouwloketen De Groene Menukaart.

Ik heb al een vergunning aangevraagd of materialen aangekocht voor een verbouwing, maar de verbouwing zal pas na de aanwijzing van de monumenten zijn. Hoe moet ik hiermee omgaan?

De gemeenteraad besluit hoeveel monumenten worden aangewezen. Het college bepaalt vervolgens welke panden en objecten dit worden. Wanneer u als eigenaar hierover bent geïnformeerd, start de aanwijsprocedure. Dit zal in 2023 zijn. Vanaf dat moment geldt een voorbescherming. Dit betekent dat uw eigendom wordt beschermd alsof het al een monument is.

Vergunning aangevraagd?

Heeft u een vergunning aangevraagd voordat de aanwijsprocedure is gestart, dan wordt de vergunningaanvraag beoordeeld volgens de reguliere regels. Ook als in de tussentijd de aanwijsprocedure is opgestart. Vraagt u de vergunning aan nadat de aanwijsprocedure is opgestart, dan wordt uw aanvraag beoordeeld volgens de regels die gelden bij de voorbescherming. Twijfelt u hoe uw vergunningaanvraag zal worden behandeld? Of heeft u vragen over vergunningsvrije werkzaamheden die met een monumentale status misschien vergunningsplichting worden? Neem dan contact op via het contactformulier onderaan deze pagina.

Ik wil de functie van het pand veranderen (bijvoorbeeld van woning naar winkel), is dit mogelijk met een monumentale status?

Voor monumenten gelden dezelfde regels voor gebruik als voor andere panden. Wat de regels zijn voor een specifiek pand, staat in het bestemmingsplan (later omgevingsplan). Wanneer het veranderen van het gebruik ook betekent dat er zal worden verbouwd, geldt dat dit met respect moet zijn voor de monumentale waarden en dat in veel gevallen een vergunning nodig is.

Kan ik bij de gemeente terecht voor gratis advies over verbouwen of verduurzamen?

U kunt altijd bij de gemeente terecht voor gratis advies.

Wat houdt de ondersteuning voor toekomstige eigenaren van een gemeentelijk monument in?

Naast bestaande laagrentende leningen kijken we naar andere mogelijkheden voor ondersteuning. Hierbij willen we graag horen van eigenaren wat hen het meest zou helpen. Een aantal mogelijkheden zijn:

  • onderhoudssubsidie: een percentage van de onderhoudskosten wordt vergoed;
  • restauratiesubsidie: een  percentage van de restauratiekosten wordt vergoed;
  • Monumentenwacht: een deel van de kosten voor een abonnement op de Monumentenwacht of een inspectie door de Monumentenwacht wordt vergoed. De Monumentenwacht geeft onderhoudsadvies;
  • duurzaam monumentenpaspoort: een deel van de kosten voor het laten opstellen van een monumentenpaspoort met daarin mogelijke verduurzamingsmaatregelen wordt vergoed;
  • lening: een ander soort lening dan de bestaande leningen of aanvullend op de bestaande leningen;
  • jaarlijks subsidiebedrag: een jaarlijkse bijdrage met de voorwaarde dat het monument goed wordt onderhouden.

Als u een voorkeur voor een van deze mogelijkheden of andere suggesties heeft, kunt u dat via het contactformulier onderaan deze pagina aangeven.

Wat houdt de Monumentenwacht en een duurzaam monumentenpaspoort in?

De Monumentenwacht helpt eigenaren met het in stand houden van hun monument. Ze voeren bouwkundige inspecties uit en geven onderhoudsadvies. Daarnaast kunnen ze eigenaren begeleiden bij restauraties en renovaties. Meer informatie kunt u vinden via de website erfgoedzeeland.nl.

Een duurzaam monumentenpaspoort is een rapport met mogelijke maatregelen om een woonhuismonument te verduurzamen. Dit rapport wordt opgesteld na een inspectie. Ieder monument is anders en de mogelijke duurzaamheidsmaatregelen verschillen per monument. In een duurzaam monumentenpaspoort staan de mogelijke maatregelen voor een specifiek monument. Meer informatie kunt u vinden via de website duurzamemonumenten.nl.

Wat is het beleid van de gemeente?

In oktober 2021 is de 'Erfgoedvisie Trots op Tholen' vastgesteld door de gemeenteraad. Hierin is onder andere de wens opgenomen om een gemeentelijke monumentenlijst op te stellen.