Open hier direct de notitie

Samenvatting van de notitie

Aanleiding

Eind 2008, begin 2009 is er alom het besef gekomen dat er wereldwijd sprake is van een economische crisis. De rijksoverheid heeft veel geld uitgegeven om de nadelige gevolgen van die crisis te bestrijden. Die extra uitgaven moeten de komende jaren gecompenseerd worden door bezuinigingen of in sommige gevallen het stabiliseren van het uitgavenpatroon. Een van de uitgaven van het rijk is de bijdrage aan de gemeenten, de algemene uitkering genoemd. Voor onze gemeente bedraagt die uitkering ca € 23 miljoen. Het rijk heeft in mei 2009 aangegeven dat zij vanaf 2011 ook op de uitkering van het rijk aan de gemeenten zal bezuinigen. Alleen, het is nog niet bekend hoe hoog die bezuinigingen zijn. Wij houden rekening met drie scenario's, een optimistisch, realistisch en pessimistisch.

Die scenario's leiden op termijn tot de volgende jaarlijkse tekorten op onze begroting:

Proces

Met de gemeenteraad hebben wij de afspraak gemaakt dat wij nog voor de gemeenteraadsverkiezingen op 3 maart 2010 een voorstel doen op welke wijze die tekorten teruggedrongen kunnen worden. Het is daarna aan de gemeenteraad daarover besluiten te nemen. Voordat wij een voorstel aan de gemeenteraad voorleggen hebben wij met de politieke fracties in de raad afgesproken dat wij, ter voorbereiding op dat voorstel, met alle politieke partijen die aan de gemeenteraadsverkiezingen meedoen, een bezuinigingsberaad voeren. Het eerste beraad heeft plaatsgevonden op 15 december 2009, de volgende zijn gepland op 20 en 26 januari 2010. Voor het beraad op 15 december jl., hebben wij een lijst met bezuinigingsvoorstellen samengesteld.

Daarnaast vinden wij het belangrijk om ook met vertegenwoordigers vanuit de Thoolse samenleving over de bezuinigingsvoorstellen van gedachten te wisselen. Naast een aantal organisaties/personen die een uitnodiging hebben ontvangen, is deze bijeenkomst ook openbaar. Elke burger is welkom. Deze bijeenkomst vindt plaats op 13 januari 2009.

Deze overleggen moeten uiteindelijk leiden tot een voorstel aan de gemeenteraad die daarover op 25 februari 2010 een besluit neemt. Dit is tegelijk de laatste raadsvergadering van de huidige raad.

Welke gemeente willen we zijn

Nog voor het samenstellen van bezuinigingsvoorstellen hebben wij ons de vraag gesteld: "Welk etiket wil de Thoolse samenleving op het beleid van onze gemeente plakken?". Wij gaan er van uit dat de Thoolse samenleving heel erg hecht aan een gemeente met een sociaal gezicht. Verder is het verenigingsleven, of het nu om culturele, kerkelijke, sportverenigingen of andere organisaties gaat, van groot belang voor de maatschappelijke cohesie in onze gemeente en is daarmee het cement van de samenleving. Ook hechten onze burgers aan een nette en veilige woonomgeving. De directe woonomgeving bepaalt in een belangrijke mate of onze inwoners prettig wonen. Voor zover dat mogelijk is willen wij vasthouden aan onze ambities, doch daar waar noodzakelijk deze ambities getemporiseerd uitvoeren.

Welke bezuinigingsvoorstellen doen we wel/niet

Bezuinigen betekent altijd pijnlijke keuzes maken. Onze bezuinigingsvoorstellen die zijn opgenomen in de longlist zijn voorzien van een 1, 2 of 3 in de laatste kolom. Deze cijfers corresponderen met de scenario's. Bij scenario 1 willen wij de bezuinigingen beperken tot de voorstellen die met een 1 zijn aangegeven. Bij scenario 2 zijn dat de voorstellen die met een 1 en een 2 zijn aangegeven. Bij scenario 3 de voorstellen met een 1, 2 en 3.

Hieronder geven wij in grote lijnen weer op welke wijze wij deze al dan niet, of in mindere of meerdere mate, betrekken bij de bezuinigingen.

Subsidies

Wij stellen geen korting voor op het totaalbedrag van subsidies aan verenigingen etc. De reden daarvan is dat wij het juist in deze tijd van groot belang achten dat verenigingen hun maatschappelijke rol in onze gemeente kunnen blijven vervullen. Voor de herijking van het subsidiebeleid blijft een extra bedrag van € 20.000 beschikbaar. Wel wordt een aantal zaken getemporiseerd, zoals de herinrichting speelterreinen en de uitvoering van een aantal onderdelen van de cultuur- en sportnota. Verder worden de uitgaven voor het vrijwilligersbeleid verlaagd. Het budget ad € 45.000 (exclusief personeel) wordt met € 20.000 verlaagd (incl. 0,3 fte personeel). Het budget voor jeugd- en jongerenwerk willen wij met € 24.000 verlagen (incl. 0,3 fte personeel). Nu is daar nog een bedrag van € 85.000 voor beschikbaar. Tenslotte hebben wij in ons voorstel opgenomen om het schoolzwemmen af te schaffen. Ouders zijn dan uitsluitend op particuliere zwemlessen aangewezen om er voor te zorgen dat hun kinderen de zwemkunst eigen worden.

(Sociale) voorzieningen

Sociale zekerheid;     In deze financieel mindere tijden willen wij bij de bezuinigingen de sociaal zwakkeren zo veel als mogelijk ontzien. De meeste bezuinigingen die invloed hebben op de sociale zekerheid willen wij uitsluitend realiseren indien scenario 3 van toepassing is, dat wil zeggen in het pessimistisch scenario. De bezuinigingen die wij opvoeren in het 1^e en 2^e scenario hebben overwegend betrekking over het achterwege laten van verruiming van normering. In die gevallen betekent dat bijvoorbeeld, dat de normen die in 2009 golden, voortgezet worden. Zo blijft de grens voor de Collectieve Aanvullende ziektekostenverzekering gehandhaafd op 110%, wordt de categoriale bijstand niet verhoogd naar 120% en vindt geen verhoging van inrichtingskosten plaats.
Met name verstrekkingen die helpen bij het vergroten van ontwikkelingskansen voor kinderen moeten zo lang als mogelijk gehandhaafd worden, bijvoorbeeld bijdragen voor een computer en internet, schoolkosten en gymkleding. Anderszins mag ook een beroep worden gedaan op de zelfredzaamheid van kinderen/ouders. Om die reden achten wij het dan ook gerechtvaardigd te bezuinigen op de reiskostenvergoeding ten laste van de bijzondere bijstand voor schoolbezoek. Vergoeding van kosten openbaar vervoer voor schoolbezoek moet in toenemende mate plaatsmaken voor het gebruik van de fiets voor schoolbezoek.

Onderwijs:                 Gelet op het belang van de ontwikkeling van onze jongeren zijn wij zeer terughoudend geweest met het doen van bezuinigingsvoorstellen op dit gebied. Ook hier is het van belang dat de zwakkeren vooral die ondersteuning krijgen die zij nodig hebben. Ook op dit onderdeel willen wij bij scenario 1 en 2 geen bezuiniging doorvoeren op het achterstandenbeleid. Pas bij scenario 3 is er sprake van een voorstel ca 16% te bezuinigen met ingang van 2012 (€ 30.000 bezuinigen op een totaal van € 183.000).

Een grote investering op het gebied van onderwijs is voorzien in de bouw van een aantal nieuwe basisscholen in de kern Tholen. Gelet op de gewijzigde financiële vooruitzichten willen wij deze investering doorschuiven naar 2018. Een eerdere realisering is gelet op onze financiële situatie niet haalbaar. Wij beseffen dat een optimale onderwijshuisvesting langer op zich laat wachten. Mogelijk moeten er in de tussenliggende tijd "noodmaatregelen" getroffen worden

Woonlasten

Wij streven ernaar dat de gemiddelde woonlasten in onze gemeente niet meer bedragen dan de gemiddelde woonlast in Nederland. Deze lasten liggen nu onder dat gemiddelde. Bij een verhoging van de woonlasten met gemiddeld € 10 per huishouden per jaar, krijgen wij ca € 150.000 meer inkomsten, terwijl de woonlasten dan op het landelijk gemiddeld niveau liggen. Door deze extra inkomst voorkomen wij dat er andere gebieden extra bezuinigingen gerealiseerd moeten worden. De belastingverhoging kan geleidelijk ingevoerd worden, de helft in 2011, de andere helft in 2012.

Openbare ruimte

Een goed verzorgde openbare ruimte draagt bij tot het woongenot van onze inwoners. Bezuinigingen op dit gebied willen wij zo veel mogelijk realiseren zonder dat de burger daar merkbaar last van heeft. Op een aantal onderdelen is temporiseren het motto, bijvoorbeeld uitvoering van werkzaamheden in verband met “duurzaam veilig”. Daardoor kunnen extra stortingen in het wegenfonds teruggedraaid worden. Voorts willen wij de verbetering van de structuur van de openbare ruimte over een langere termijn uitsmeren, waardoor wij het budget kunnen halveren. Een aanbestedingsvoordeel bij openbare verlichting levert een structureel voordeel op en de vervanging van het rioleringsstelsel kan in 65 jaar in plaats van in 60 jaar plaatsvinden.

Projecten

Over het algemeen maken de kosten van projecten geen deel uit van de gewone inkomsten en uitgaven van de gemeentebegroting. Onder projecten van enige omvang verstaan wij:

• Plan Noord in Tholen
• Plan Havengebied in Sint-Annaland
• Impuls Sint-Maartensdijk/Scherpenisse
• Masterplan Tholen

Beëindiging van de projecten bieden dus niet of nauwelijks een oplossing voor het terugdringen van het begrotingstekort. Zo is plan Noord in Tholen in financiële zin al gedekt. Temporisering van dit project heeft tot gevolg dat de (rente)kosten alleen maar toenemen en daarmee ook het tekort voor het gehele gebied. Alleen als er nog geen investeringen zijn gedaan kan temporisering toekomstige lasten beperken. Bovendien ontstaan er dan geen extra inkomsten voor de gemeente uit bijvoorbeeld de OnroerendZaakBelasting, omdat er geen nieuwbouw in de plaats komt van de huidige bebouwing. Er is al voorzien in een gemeentelijke bijdrage in het tekort op plan Noord. Ook andere projecten die een eigen exploitatie kennen, leveren een eenmalig voor- of nadeel op voor de gemeentebegroting.

Een uitzondering vormt Masterplan Tholen, onderdeel Sport en Onderwijs. Dat betreft de verhuizing van het sportpark en de vervanging van basisscholen. De investeringen die daaruit voortvloeien zorgen voor structurele lasten in de vorm van rente en afschrijvingen. De begroting laat niet toe dat wij deze extra lasten met ingang van 2012/2013 dragen. Daarom hebben wij besloten deze investeringen op te schorten naar 2018.

Bedrijfsvoering

Ons voorstel tot bezuinigingen betreft ook onderdelen op de bedrijfsvoering. Daar waar taken vervallen of getemporiseerd worden, verdwijnen ook formatieplaatsen. Daarnaast zullen verschillende bedrijfsmiddelen, zoals computers, auto's, tankautospuiten e.d. langer mee moeten gaan. Wij gaan ook uit van verdere efficiencyverbetering. Ingeval van vacatures willen wij een wachttijd van twee maanden hanteren voordat de vacature weer ingevuld wordt. Daarenboven hebben wij ons voorgenomen € 150.000 te bezuinigen op secundaire arbeidsvoorwaarden.

Inhuur van personeel vindt in beperkte mate plaats. In grote lijnen vindt er inhuur plaats:

·       Bij langdurige ziekte van medewerkers

·       Bij seizoensarbeid, bijvoorbeeld voor het zwembadpersoneel gedurende de zomermaanden

·       Van de veiligheidsregio voor de cluster brandweer en rampenbestrijding. Deze inhuur vindt plaats op basis van werkelijke kosten. Bij de formele overdracht van taken naar de Veiligheidsregio vervalt deze inhuur en betalen wij deze kosten door een bijdrage per inwoner aan de Veiligheidsregio

·       Bij projecten waar voor een bepaalde tijd een bepaalde deskundigheid noodzakelijk is.

Ten opzichte van bijvoorbeeld de normering bij de rijksoverheid voor de inhuur van personeel is er bij ons sprake van een bescheiden aandeel, waarop geen structurele bezuinigingen gerealiseerd kunnen worden. De rijksoverheid streeft naar een maximum van 13% van de loonkosten. Tweederde van de gemeenten besteedden in 2008 meer dan 13% aan extern personeel. Voor onze gemeente bedroeg dat ongeveer 10%.