Herdenking 4 mei 2012 - Toespraak Burgemeester W. Nuis

"Dames en heren, jongelui, jongens en meisjes, fijn dat u en jullie hier met zo velen zijn. Also a welcome to a few relatives of the British soldier Victor Stanley Rapley, who died during the 2nd World war and is buried in Sint Annaland.

Het thema voor de 4 mei herdenking van dit jaar is "vrijheid geef je door".Herdenken vormt en brede traditie in ons land. Zo ook op dit moment hier op deze plaats bij dit monument. Een plaats waar wij ons verbonden weten - jong en oud - om stil te staan bij die gebeurtenissen in onze samenleving, waarvan wij allen vinden dat zij niet hadden mogen plaatsvinden en waarbij wij ons realiseren dat de mensheid er niet in is geslaagd de wonden die zijn geslagen te voorkomen.

Zojuist is het openbare leven in ons land 2 minuten stilgezet. Deze minuten hebben wij hier bij dit monument gebruikt om diegenen te herdenken die ons zeer na waren, zoals familieleden, bekenden, maar ook om te herdenken die mensen die wij niet hebben gekend, maar waar wij wel verhalen over hebben gehoord, of collega militairen die in het voormalig Nederlands Indie zijn gesneuveld of op plaatsen waar zij de afgelopen decennia bij vredesmissies zijn omgekomen. Maar het kan ook zijn, dat er niemand is die u bij name kent en toch bent u/jij hier om te laten zien dat u/jij het belangrijk vindt dat wij alvorens morgen Bevrijdingsdag vieren, al die mensen die hun leven voor onze vrijheid hebben gegeven te gedenken. Er is gelukkig in onze gemeente nog een collectief bewustzijn dat er voor onze vrijheid een dure prijs is betaald en dat dit nooit mag worden vergeten.

Vrijheid is een groot goed, dat hier in ons land en in onze gemeente zo vanzelfsprekend lijkt, omdat velen van ons in vrijheid zijn opgegroeid. Toch leeft de herinnering aan 2e wereldoorlog ook zoveel later nog steeds. In elk geval bij diegenen die de oorlog hebben meegemaakt, maar ook bij de eerste naoorlogse generatie vanwege de ingrijpende verhalen die zij van hun ouders hoorden. Maar gelukkig ook bij jongere generaties, omdat zij de gebeurtenissen van de 2e wereldoorlog anno 2012 in relatie brengen met oorlogen en discriminatie, die helaas heden ten dage nog steeds in de wereld plaatsvinden. In elk geval toont u/jij vanavond in groten getale dat de zinsnede "ik weet van niets, want ik was er niet bij" geen aanleiding vormde dan maar weg te blijven. In tegendeel.

En dat geldt ook voor de vele kinderen en jongeren hier aanwezig. Fijn dat jullie er zijn. Ik begrijp dat de huidige oorlogen, de volkerenmoord die plaatsvindt en de vluchtelingenproblematiek veel vragen bij jullie oproepen. Dat doen ze net zo goed bij ons volwassenen. Vanavond krijgen wij op al die vragen geen antwoord, maar door hier te zijn, laten wij wel zien dan jong en oud in Tholen die handelingen van machthebbers in de wereld die zich zichzelf menen groot te kunnen maken door andere volken of hun eigen volk klein te maken, door ons worden afgekeurd.
Een mengeling van ontzetting, schuld en schaamte over de ontoereikendheid van de mensheid maakt zich van ons meester en dat maakt ons verdrietig, maar tegelijk moedigt het ons aan het gesprek aan te gaan met andere generaties om naar elkaar uit te spreken "ik wil alles wat in mijn vermogen ligt doen om te helpen voorkomen, dat wat wij hier vanavond herdenken nog een keer gebeurt". Dat geeft verbondenheid en daaruit putten wij jong en oud troost en moed voor de toekomst.

Als wij stilstaan bij de slachtoffers van de 2e wereldoorlog is het goed ons te realiseren dat dit weliswaar een oorlog was die militair werd uitgevochten - waarin een fundamentele strijd werd gevoerd om moraliteit, recht, democratie en menselijke waardigheid - maar dat binnen tal van bevolkingsgroepen eveneens vele burger slachtoffers vielen. Wij allen weten wat het lot van vele Joodse landgenoten is geweest.  Maar ook veel landgenoten hebben hun leven gegeven omdat zij - zo jong als zij waren - innerlijk verzet voelden tegen het immorele gedrag van de bezetter. Die vorm van dwarsliggen in de illegaliteit bleek een steeds meer georganiseerd verzet te worden.

Moed en verzet samen met angst en vertwijfeling die zich in de ziel van mensen vastzette, doet ons beseffen dat het verdedigen van onze thans verworven vrijheid onze opdracht is en zal blijven.

Want wie in de wereld om zich heen kijkt ziet dat dit gemakkelijk kan misgaan. Dat gold voor de situatie rond de 2e wereldoorlog en dat geldt tot de dag van vandaag. Het thema "vrijheid geef je door" betekent ook zo iets als "ik geef het je en jij mag het ontvangen". Dat hoeft niet in een ver land te zijn, maar dat begint al bij u en jou en mij in onze eerste cirkel, ons gezin, onze familie, maar ook in de straat of de buurt waar je woont, op ons werk of op school. Als wij willen, kunnen wij een bijdrage leveren om angst, verwarring en tegenstellingen in onze samenleving tegen te gaan. Wij willen immers een samenleving met samenhang zijn. Als wij ons daarbij bewust zijn dat uw, jouw en mijn vrijheid de ander niet mag schaden dan zijn wij een stap dichter bij dat ideaal.

Dames en heren, jongens en meisjes, 4 mei 2012 een avond waarop wij stilstaan bij het verleden en tegelijk zien door de bloesem aan de bomen, door het jonge groen dat al is ontluikt, dat de lente is ingetreden en dat die symbool mag staan voor vrede, ook al zien wij dat niet altijd. Laten wij bidden, hopen of dromen dat er een eind zal komen aan de vervolging van mensen en aan onrecht, honger en geweld.

Herdenken is een noodzaak en deze is tijdloos. Herdenken is ook troost bieden aan nabestaanden en dat is dan niet het wegpraten van de pijn, maar hulp bieden het verdriet over wat toen is gebeurd ook anno 2012 een plek te geven. Herdenken is ook troost bieden aan elkaar, en dat kan ook zonder woorden, maar door er gewoon bij te zijn hier op dit moment en op deze plaats en een ieder met zijn of haar eigen gedachten bij dit moment.

Mag deze bijeenkomst - naast het eerbetoon dat wij hiermee willen brengen aan al die diegenen die hun leven hebben gegeven voor onze vrijheid en het behoudt van vrede - ons tevens bemoedigen en kracht geven, opdat wij hoop mogen houden voor en vooral ook willen werken aan een toekomst die vrede in deze wereld zal geven. Dan is al dat vreselijke dat de mensen die wij vanavond gedenken is overkomen, uiteindelijk niet voor niets geweest.

Herdenken is onze morele plicht, maar het is tegelijk een eervolle plicht."